ΣΥΜΦΩΝΙΑ Μ' ΕΝΑ ΔΕΝΤΡΟ ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΗ ΚΡΟΚΟΥ

Ο ΧΟΡΟΣ ΤΩΝ ΕΠΤΑ ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΗ ΚΡΟΚΟΥ

ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΕΣ ΦΙΛΙΕΣ ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΗ ΚΡΟΚΟΥ

Έχω φίλο μου τον ήλιο
κι ένα τζίτζικα τρελό.
Το τζιτζίκι σ’ έναν κλώνο
και τον ήλιο στο γιαλό.

Το τζιτζίκι μού παινεύει
την ξανθή καλοκαιριά
κι ο κυρ-ήλιος ζωγραφίζει
τη γαλάζια απλοχωριά.

Το τζιτζίκι με μαθαίνει
ξένοιαστα να τραγουδώ
κι ο κυρ-ήλιος σαν το γλάρο
πά’ στο κύμα να πηδώ.

Το τζιτζίκι κι ο κυρ-ήλιος,
σα δασκάλοι μου καλοί,
μ’ έχουν μάθει πώς να κάνω
καλοκαίρι τη ζωή.

ΓΙΩΡΓΗΣ ΚΡΟΚΟΣ, Ο ΠΟΙΗΤΗΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ

Ο Γιώργης Κρόκος γεννήθηκε το 1916 στη Χίο και πέθανε το 1997 στην Αθήνα. Αλλά ας αφήσουμε καλύτερα τον ποιητή να μας συστηθεί:

Βιογραφικό

Γεννήθηκα στη Χίο.

Η πρώτη μου ανάσα ήτανε μαστίχα.

Όταν πρωτάνοιξα τα βλέφαρα,

Είδα λουλούδια.

Ακόμη πιστεύω πως ήτανε μάτια,

που με μάθαιναν πώς να χαμογελώ.

Στην αγκαλιά της μάνας μου έμαθα χορό.

Αργότερα τον τελειοποίησα στο κύμα.

Είδα τα δέντρα και στάθηκα ολόρθος.

Είδα τα ρυάκια κι έμαθα να τρέχω.

Άκουσα τα κελαηδοπούλια και τραγούδησα.

Είδα το νυχτερινό ουρανό περβόλι

με τα’ αστέρια μανταρίνια στα κλαδιά τους.

Ύψωσα το χέρι να τα πιάσω

κι όλα χαμήλωσαν ίσως να τα φτάσω.

Για γειτονιά είχα ανοιγμένες αγκάλες.

Η μάνα μου ήταν αδερφή του ήλιου.

Ο Πατέρας μου πουλούσε την ομορφιά πραμάτεια.

Με τη Μικρασιατική καταστροφή

Άρχισα να μπερδεύω τους αγίους των εκκλησιών

με τους πρόσφυγες.

Καταστραφήκαμε

κι αντίς να χαθώ, γίνηκα πολίτης όλου του κόσμου.

Για να μη μου κολαστεί ο παιδικός παράδεισος, τον φυλάω μες στην καρδιά μου.

Αυτός με βοηθά

Και μοιράζω την ψυχή μου τραγούδι

από χείλη σε χείλη.

Τραγουδάτε με.

Περισσεύω για όλους.

Με αγάπη:

Γιώργης Κρόκος

Ο ποιητής (δεξιά) σε παιδική ηλικία με την αδερφή του

Υπήρξε εκπαιδευτικός, λογοτέχνης και μουσικός. Ασχολήθηκε ιδιαίτερα με την πεζογραφία και την ποίηση για παιδιά και νέους. Στα γράμματα εμφανίστηκε το 1936. Έγραψε περίπου εξήντα βιβλία ποιητικά, πεζογραφικά λαογραφικά και θεατρικά και άφησε πλήθος ανέκδοτων έργων. Αρχικά δεν εργάστηκε ως δάσκαλος γιατί υποστήριζε οικονομικά την οικογένειά του. Από μικρός είχε καλλιτεχνική κλίση.  Έζησε από κοντά την Μικρασιατική καταστροφή με τα μιλιούνια των προσφύγων που κατέκλυσαν τα νησιά του Αιγαίου, ανάμεσά τους και τη Χίο. Αργότερα μετακόμισε με την οικογένειά του στην Αθήνα όπου τελείωσε το σχολείο και σπούδασε. Είχε άλλα τρία αδέρφια. Το 1949 παντρεύτηκε την Κίτσα Χαρτουλάρη.

Ο ποιητής με τη σύζυγό του, Κίτσα Χαρτουλάρη.

Στο κόσμο της παιδικής ποίησης εισέρχεται το 1961 με την ποιητική συλλογή Παιδικοί παλμοί που απέσπασε βραβείο στο διαγωνισμό της Γυναικείας Λογοτεχνικής Συντροφιάς. Ακολούθησαν οι συλλογές Μανούλα και Πατερούλης. Το 1963 εκδίδεται η ποιητική συλλογή Τα καναρινάκια. Τα 150 ποιήματα που περιέχει χωρίζονται σε ενότητες ανάλογα με την ηλικία των παιδιών. Άλλες συλλογές είναι Η Κιβωτός, Οι δουλευτάδες (1968).

Ιδιαίτερα αξιόλογο είναι το ποιητικό έργο του Γιώργη Κρόκου για παιδιά από τις  αρχές της δεκαετίας του 1970 και έπειτα.

Οι ποιητικές συλλογές Χελιδονοφωλιές  (1972) και Αετοφωλιές(1973) αποσπούν το βραβείο της Γυναικείας Λογοτεχνικής Συντροφιάς.  Τα τραγούδια του ήλιου (1977) και Φυσαρμόνικες (1979) τιμήθηκαν  με το βραβείου του Ελληνικού Κύκλου Παιδικού Βιβλίου και της Γυναικείας Λογοτεχνικής Συντροφιάς αντίστοιχα. Ακολουθούν οι Σταλαματιές (1980), η Ταυτότητα μιας ηλιαχτίδας (1990)που κέρδισε το Κρατικό Βραβείο Παιδικής Λογοτεχνίας, Συνείδηση της αγάπης (1993), Φλογέρες της Βηθλεέμ (1994), Ρόδα κι αγκάθια 1970-1994 (1994), Ποιήματα για παιδιά προσχολικής και πρωτοσχολικής ηλικίας (1998) και μια μικρή Ανθολογία (1998) των ποιημάτων του.

Χειρόγραφο του Γ. Κρόκου

Οι μελετητές του έργου του, Β. Αναγνωστόπουλος, Χ. Σακελλαρίου και Α. Δελώνης, αναφέρουν ως χαρακτηριστικά της ποίησής του τη βαθιά γνώση της παιδικής ψυχής, τη γνώση της ποιητικής γλώσσας, τη ρεαλιστική προσέγγιση των θεμάτων, και ένα τόνο εκπαιδευτικής λογικής δικαιωμένο από το αισθητικό αποτέλεσμα. Γενικά, ακολουθεί τις συμβάσεις της παραδοσιακής ποίησης με μια προσπάθεια για την υιοθέτηση των αρχών της νεοτερικής στα ποιήματα που απευθύνονται σε παιδιά προεφηβικής ηλικίας.

Συνεχίζεται…

ΠΗΓΕΣ

Τάσεις και εξελίξεις της παιδικής λογοτεχνίας

Β. Αναγνωστόπουλος

Εκδόσεις των φίλων

12η έκδοση

Αθήνα, 1999

σελ. 55-57

Σύγχρονη παιδική ποίηση

Α. Καρακίτσιος

Εκδόσεις Σύγχρονοι Ορίζοντες

3η έκδοση

Αθήνα, 2006

σελ. 116-123

Διαδίκτυο:

Γιώργης Κρόκος 

http://kallimasia.blogspot.com/p/blog-page_17.html

Σελίδα Facebook

Γιώργης Κρόκος: Η Ζωή και το Έργο του

https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=942816605773004&id=787331137988219

Η ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ ΑΝΝΑ ΓΚΕΡΤΣΟΥ-ΣΑΡΡΗ ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ (Β΄)

Συνεχίζουμε το αφιέρωμα στο έργο της συγγραφέως Άννας Γκέρτσου-Σαρρή με μερικά ακόμη γνωστά βιβλία της.

Ένα από αυτά είναι η μυθιστορηματική βιογραφία του αρχαίου Έλληνα ποιητή Πίνδαρου για παιδιά.

Ο Πίνδαρος είναι το παιδί θαύμα της Θήβας. Στο οικογενειακό του περιβάλλον ασχολούνται με τη μουσική και η πατρίδα του είναι φημισμένη για τη μουσική σχολή της. Όμως, πέρα από τα δύο αυτά στοιχεία, ο Πίνδαρος έχει τη δωρεά των θεών. Έτσι, από μικρή ηλικία εμπνέεται μελωδίες, γράφει έξοχους στίχους και θεωρείται υπέροχος εκτελεστής της λύρας και του αυλού. Ωστόσο, όταν η μοίρα τον προκαλεί να υμνήσει τις μεγάλες ιστορικές στιγμές του ελληνισμού

-Μαραθώνα, Θερμοπύλες, Σαλαμίνα-, θα βρεθεί μπροστά σε φοβερό δίλημμα. Πώς μπορεί να ταχθεί ενάντια στη θέση της πατρίδας του που έχει μηδίσει; Ο Πίνδαρος περιορίζεται να τραγουδάει νίκες αθλητικές. Το όνομά του δεν θα συνδεθεί με τους ηρωικούς θριάμβους των Ελλήνων. Ο υμνητής τους θα είναι ο Σιμωνίδης. Όμως μέχρι πότε θα κρατήσει ο Πίνδαρος τη σιωπή του; Κι όταν τη λύσει, ποιο θα είναι το τίμημα;

Στο μυθιστόρημα "Το 'λέγαν ξάστερο" ακολοθούμε τις απίστευτες περιπέτειες του μικρού ήρωα στην Μακεδονία και τη Θράκη των αρχών του 20ού αιώνα. Ο μικρός ήρωας, αγροτόπαιδο σε χωριό της Ανατολικής Θράκης, το σκάει από το σχολείο του γιατί δεν αντέχει το ξύλο. Ξενιτεύεται στις Φέρες όπου, εκτός από την τέχνη του, μαθαίνει άθελα και για τους Έλληνες μυστικούς που προετοιμάζουν την απελευθέρωση του ελληνισμού. Ο κομήτης του Χάλεϋ, η στάση στο θωρηκτό Ποτέμκιν, οι δύο Βαλκανικοί πόλεμοι σημαδεύουν την εποχή και τη ζωή του ήρωα. Μετά από συνεχή περιπλάνηση, έφηβος πια, καταλήγει στην Πόλη - των παιδικών του ονείρων. Εκεί, μέσα από επεισόδια κωμικοτραγικά, θα αντιληφθεί την ανάγκη της μόρφωσης, θα εκπολιτιστεί, θα νιώσει την πρώτη του αγάπη, θα παρατηρήσει τις κοινωνικές και πολιτικές διαφορές. Σφραγίδα τρυφερή σ' όλες τις φάσεις της ζωής του η φιλία του μ' ένα συνομήλικο Τούρκο μέχρι την ώρα που θα την τερματίσουν τα ιστορικά γεγονότα.

Στο "Σπίτι δίχως αυλή" μια οικογένεια μετακομίζει από το ύπαιθρο στην πόλη. «Πώς κουνάει το φορτηγό! Στριμωγμένοι στην καρότσα οι γονείς μου, ο παππούς μου, η αδελφή μου κι εγώ, ταξιδεύουμε για την Αθήνα. Και όχι μόνοι μας! Βαλίτσες, κουτιά με τρόφιμα, κλουβιά με πουλιά και κότες, γλάστρες, κατσαρολικά και στρώματα, όλο το νοικοκυριό μάς συντροφεύει στη νέα μας ζωή! Από δω και πέρα θα μιλάμε μόνο για την "πρωτεύουσα"! Πόσο διαφορετικά είναι εδώ! Άνθρωποι παντού, πολυκατοικίες, κίνηση, αυτοκίνητα, καυσαέρια, νεύρα και γκρίνια. Δεν παραπονιέμαι όμως! Έχει και τα καλά της η Αθήνα: κυλιόμενες σκάλες, τρόλεϊ, θέατρα, βιβλιοθήκες, ποδοσφαιρικά γήπεδα και τόσα άλλα πράγματα που έχω στο μυαλό μου να δω...».

Στο βιβλίο "Ερμής-Αμφίων" η συυγγραφέας διηγείται την γνωστή από τη μυθολογία ιστορία.  Δεν είναι μονάχα ένα σκανταλιάρικο μωρό κι ένας πανούργος θεός ο Ερμής. Είναι και ο πρώτος κατασκευαστής μουσικού οργάνου: της λύρας. Θα τη χαρίσει στον Απόλλωνα – μέσα από κωμικά επεισόδια -, για να μαλακώσει την οργή του. μια όμοια λύρα θα χαρίσει και στον Αμφίονα, το νεαρό βοσκό, που ζει πάνω στον Κιθαιρώνα και μέλλεται να γίνει μεγάλος μουσικός. Ο Ερμής θα του παρασταθεί σ’ όλη του την πορεία. Όμως, ποια είναι η γυναίκα που παρουσιάζεται μπροστά στον Αμφίονα και στο δίδυμο αδελφό του; Για ποιο μυστικό μιλάει; Ποιο γεγονός θα καθιερώσει τον Αμφίονα ως θρυλική μορφή;

Πιστή στην αγάπη της για την μυθολογία η Άννα Γκέρτσου-Σαρρή αφηγήθηκε και την ιστορία του "Ορφέα".  Στην Ελλάδα, χώρα της μουσικής από τα αρχαία χρόνια, θεοί και θνητοί αποζητούσαν τις γλυκές μελωδίες του αυλού και της λύρας που πλημμυρίζουν τις καρδιές με μια μοναδική γαλήνη. Η δύναμη της μουσικής, στην ελληνική μυθολογία, είναι τόσο μεγάλη που μαλακώνει την οργή των θεών, μερεύει τα άγρια θηρία και συγκινεί ακόμα και τους θεούς του Κάτω Κόσμου.
Η Αννα Γκέρτσου-Σαρρή, μέσα από τις καλογραμμένες ιστορίες της σειράς αυτής, φέρνει τα παιδιά σ' επαφή με τους μεγάλους μουσικούς της μυθολογίας μας, θνητούς και αθάνατους.

Στο βιβλίο "Από το ένα ως το δέκα" έχουμε τους ανθρώπινους χαρακτήρες και την καθημερινότητα μιας μικρής κοινωνίας μιας πολυκατοικίας όπως καταγράφονται στην ψυχή του παιδιού του θυρωρού.

Η ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ ΑΝΝΑ ΓΚΕΡΤΣΟΥ-ΣΑΡΡΗ ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ

Η Άννα Γκέρτσου-Σαρρή γεννήθηκε το 1936 στην Κωνσταντινούπολη. Το 1938 μετακόμισε με την οικογένειά της στην Αθήνα. Σπούδασε στο Εμπορικό Τμήμα του Αμερικανικού Κολλεγίου και μετά εργάστηκε ως γραμματέας και καθηγήτρια αγγλικών. Στην λογοτεχνία εμφανίστηκε το 1972 σε διαγωνισμό των εκδόσεων Κάλβος που βραβεύτηκε. Ασχολήθηκε με μεταφράσεις και έγραψε βιβλία για παιδιά και για μεγάλους.

Η σύγχρονη ζωή, η ιστορία και η μυθολογία είναι τα βασικά θέματα που την απασχολούν στα βιβλία της. Κείμενά της έχουν συμπεριληφθεί σε αναγνωστικά του δημοτικού, σε αναγνωστικά για τα παιδιά της ελληνικής κοινότητας στην Αυστραλία και στη Γερμανία καθώς και σε εφημερίδες και περιοδικά.

Τιμήθηκε με το Α΄ Βραβείο ΙΠΕΚΤΣΙ για το βιβλίο της Το λέγαν Ξάστερο, με το Κρατικό Βραβείο Εφηβικού Βιβλίου το 1992 για το βιβλίο της Το Κόκκινο της Ανατολής και το 2006 για το βιβλίο της Η άλλη φωνή, και με το βραβείο «Μιχαήλας Αβέρωφ» της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών το 1984 για το βιβλίο της Σπίτι δίχως αυλή.

Έργα της: Απ' το Ένα ως το Δέκα (1980), Σπίτι δίχως αυλή (1982), Το λέγαν Ξάστερο (1986), Το κόκκινο της Ανατολής (1991), Μ' ενάντιους ανέμους (1996), Δροσουλίτες (2000), Η άλλη φωνή (2005), Σχετικά με την Υπατία… (2010). Στη σειρά «Μουσικοί στην Αρχαία Ελλάδα» του Κέδρου εξέδωσε τα: Απόλλων - Μαρσύας (1996), Ερμής - Αμφίων (1996), Ορφέας (1996), Αρίων (1996), Πίνδαρος (2000), Σαπφώ (2000).

Θα παρουσιάσουμε κάποια πιο αναλυτικά.

«Το κόκκινο της Ανατολής» μάς μεταφέρει στη ζωή στη Θεσσαλία στις αρχές του 18^ου αιώνα. Σκαρφαλωμένη στις πλαγιές του Κίσαβου, μια μικρή πολιτεία μεγαλουργεί στα χρόνια της Τουρκοκρατίας. Ξένοι περιηγητές την επισκέπτονται για να γνωρίσουν από κοντά το "Μικρό Παρίσι", όπως την αποκαλούν. Είναι τα Αμπελάκια.

Όμως τι γυρεύει εδώ ο μεσιέ Λεκλέρ; Είναι "συλλέκτης" αρχαιοτήτων ή μελετητής χειρογράφων; Ο Χρόνης, ο μικρός βοηθός του πανδοχείου, παρακολουθεί τις κινήσεις του από σύμπτωση στην αρχή, από περιέργεια μετά: Έτσι οδηγείται στον πραγματικό στόχο του Γάλλου, να μάθει το μυστικό του κόκκινου της Ανατολής.

Ποιος θα το προδώσει;

Ο νεαρός Ίβος που επιστρέφει από την Ευρώπη γιατί αναστατώνει τους πρόκριτους και τους συντοπίτες του; Γιατί τα οράματά του σκοντάφτουν στην αντίδρασή τους;

Θα ζήσουμε κοντά τους για λίγο, άνοιξη του 1798.

Στην «Άλλη φωνή» μια 17χρονη κοπέλα ετοιμάζεται για τις εισαγωγικές εξετάσεις. Θα ακούσει τη φωνή της καρδιάς της ή του καθήκοντος; Για τη Μαρίνα η Γ' Λυκείου δεν είναι μόνο η χρονιά που θα κρίνει το μέλλον της. Είναι και μια χρονιά ανησυχιών και διλημμάτων. Γύρω της, αυτοί που συνθέτουν τον ιστό της προσωπικής της ιστορίας: ο πατέρας - πιεσμένος επαγγελματικά -, η μητέρα - πάντα παρεμβατική -, ο χαϊδεμένος μικρός αδερφός κι ο θείος που λύνει όλα τα προβλήματα. Και ο φοιτητής. Η Μαρίνα τον ερωτεύεται, αλλά υποψιάζεται κάποια μυστική σχέση με τη συμμαθήτριά της την Υβόννη. Μέσα από αντιζηλίες και καχυποψίες, η αλήθεια αποκαλύπτεται και αναδεικνύεται η δύναμη της προσφοράς και της φιλίας. Πάνω απ' όλα, αυτή τη χρονιά πρέπει να κάνει την επιλογή της: νομική, με την Έτοιμη επαγγελματική λύση, ή η Σχολή που ονειρεύεται; Η Μαρίνα θα αφουγκραστεί την «άλλη» φωνή, τη φωνή του εσωτερικού της κόσμου, που τη μεταμορφώνει από ευαίσθητη έφηβη σε έναν ώριμο άνθρωπο. Για τη Μαρίνα αυτή είναι η χρονιά της ενηλικίωσης.

Στο «Αηδόνι της Λέσβου» η συγγραφέας μας δίνει μια μυθιστορηματική βιογραφία της αρχαίας λυρικής ποιήτριας Σαπφώς. Ποιό ήταν το «Αηδόνι της Λέσβου»; Κανένας δεν φανταζόταν ότι το μικρό κορίτσι που ξεκινούσε ορφανό από την Ερεσσό για να ζήσει κοντά στους θετούς γονείς της στη Μυτιλήνη έμελλε να γίνει η μεγαλύτερη ποιήτρια και μουσικός της αρχαιότητας. Η Σαπφώ έζησε σε μια ταραγμένη εποχή. Η Μυτιλήνη δοκιμαζόταν από έντονες πολιτικές διαμάχες που, δύο φορές, ανάγκασαν τη Σαπφώ να πάρει το δρόμο της εξορίας. Ανεξάρτητα από τις πολιτικές και κοινωνικές αναταραχές, το ταλέντο της Σαπφούς άνθιζε. Κι αυτό κυρίως γιατί είχε την τύχη να μεγαλώσει σε μια κοινωνία που άφηνε ελεύθερη την προσωπικότητα της γυναίκας, σε αντίθεση με άλλες κοινωνίες της εποχής της. Τα τραγούδια της Σαπφούς αγαπήθηκαν σ' ολόκληρη την Ελλάδα, από τα ασιατικά παράλια μέχρι τη Σικελία. Όπως έχει συμβεί με όλους τους μουσικούς της αρχαιότητας, ούτε και της Σαπφούς οι μελωδίες σώθηκαν. Έμειναν όμως μερικά ποιήματά της που δικαιώνουν τη φήμη της και τον αδιαφιλονίκητο τίτλο της «Δέκατης Μούσας».

Συνεχίζεται…

Η ΣΠΟΡΑ ΤΗΣ ΠΙΠΙΝΑΣ ΤΣΙΜΙΚΑΛΗ

Σ’ εκείνο λοιπόν το ήσυχο λιμανάκι χτύπησαν οι πρώτες φουσκοθαλασσιές κι έφτασε γρήγορα η τρικυμία πέρα από τα βαθιά και ατέλειωτα πελάγη, που τα φούσκωνε τώρα από το βυθό, τα τράνταζε και τα μάνιαζε η καταιγίδα.

Κι η κυρα-Λένη σα μια βαρκούλα ετοιμόρροπη, χωρίς κουπιά και τιμόνι παράδερνε και τα κύματα την έσπρωχναν μια στη στεριά και μια κατά μέσα στο πέλαγο. Πήγαιναν κι ερχόντουσαν τα κύματα και το λιμάνι ήτανε κοντά μα δεν την άφηναν να φτάσει. Αχ, την ήσυχη την κυρα-Λένη, τη γριούλα με τις ζαρωματιές, που έφερνε σκυφτή και γελαστή το φρέσκο κλαδί στις γίδες κι έκανε το Σάββατο το φούρνο να μοσκοβολά το φρέσκο ψωμί. Που την αγαπά όλο το χωριό και τη συμβουλεύονται οι νέοι κι οι γέροι καμιά φορά.

Ήτανε όμως και πονηρή η κυρα-Λένη κι άλλα έλεγε πολλές φορές κι άλλα έβαζε με το νου της. «Να παντρέψω την κόρη μου», είχε πει – πάνε χρόνια – «κι ας πεθάνω». Μα σαν να την πάντρεψε, δεν έκανε λόγο για θάνατο, σαν να μην είχε πει η ίδια αυτή την κουβέντα. Σαν πάντρεψε το γιο της άρχισε πάλι. «Να ιδώ αγγόνι πρώτα κι ας με πάρει ο Χάρος». Γεννήθη ο Τάσος του γιου της κι ο Πέτρος της κόρης της κι η κυρα-Λένη δεν ξαναμελέτησε πια το Χάρο. Κι όταν αργότερα άλλοι ξενιτεύτηκαν κι άλλοι πέθαναν, πήρε τα παιδιά στο σπιτάκι της και τ’ ανάστησε και τα μεγάλωσε. Κι έγιναν παλικάρια και χούφτωναν την αξίνα άξια και γερά και το ζευγάρι τους ήταν το πρώτο μέσα στο χωριό, που τ’ ανάστησαν κι αυτό και το μεγάλωσαν με αγάπη και τους κουβαλούσαν το άχυρο και τα κλαδιά και τους διόρθωναν τα βούρλα στη σκεπή να μη στάζει το νερό και τα ’βγαζαν στη βοσκή και στον ήλιο και το χόρευαν, το Μαυρομάτη και τον Τρυγόνη που τα ’χαν πάρει στο πανηγύρι από μικρά και τ’ αγκάλιαζαν σφιχτά στο λαιμό και τα φιλούσαν στο πλατύ τους μέτωπο πάνω από τα μάτια.

Όταν ξέσπασε ο σίφουνας, βρήκε τα παιδιά καθένα χωριστά και τα συνεπήρε και τα χτυπούσε εδώ κι εκεί. Τον Τάσο από τη μια μεριά και τον Πέτρο από την άλλη. Κι έμπαιναν τώρα μέσα στο χωριό πότε ο ένας, πότε ο άλλος, μ’ άλλους μαζί, αρματωμένοι και μανιασμένοι σαν τα θεριά.

Ο Πέτρος ζήταγε από τη γιαγιά να της μαρτυρήσει για τον Τάσο τα καθέκαστα και βαριά, φοβερά λόγια έβγαιναν από το οργισμένο του στόμα. Κι ο Τάσος κι αυτός τα ίδια. Έχθρα είχε κατασταλάξει στην ψυχή του καθενός και μανία για τον άλλον. Κι ο ένας ζήταγε τον άλλον στο χωριό, τον ζήταγε παντού, στα μονοπάτια και στα κλαδιά με το ντουφέκι στο χέρι και στις σπηλιές και στο δρόμο το μεγάλο που φέρνει στην πόλη, τον ζήταγε κι από την ίδια την κυρά Λένη να τον ξαπλώσει εκειδά στα πόδια της νεκρό.

Μονάχα αυτοί δε θέλανε να πούνε ποτέ τίποτα στη γιαγιά, όταν τρέμονταν, με την ψυχή στα δόντια, ξέταζε με τρόπο να μάθει τίποτα, ν’ αρπάξει καμιά λέξη, και να μπορέσει η δύστυχη να τρέξει με τα γέρικα πόδια της να προφτάσει το κακό. Όχι, ήταν μυστικά, που δεν έπρεπε να τα ξέρει κανένας. Είχανε μυστικά ο Πέτρος κι ο Τάσος της και τα κρατούσε ο καθένας για τον εαυτό του.

Το σπίτι δεν κάηκε. Είχε προστασία κι από τις δυο μεριές. Όμως τα βόδια τα πήρανε. Βόδια δεν υπήρχαν πουθενά, ούτε στο αχούρι ούτε στη βοσκή. Κι η κασέλα με το σπόρο κι εκείνη ήταν άδεια. Κι η κυρα-Λένη άχνα δεν έβγαζε από το στόμα της να μαρτυρήσει. Κάπου έπιανε βλέπεις τα δίκια. Η γριά παμπόνηρη,  που προτίμησε να δώσει τον Τρυγόνη και το Μαυρομάτη της να μπούνε ματωμένα κομμάτια στο καζάνι και δεν τα λυπήθηκε, μόνο δε μιλάει μιλιά τώρα.

Όχι, δε μίλαγε μιλιά, δεν ωφελούσε σε τίποτα. Ήτανε πολλή γριά κι έλεγε πράγματα γνωστικά και σωστά.

Έδωσε κάποτε και σταμάτησε το κακό και γύρισαν κι οι δυο στο σπίτι. Πρώτα ο ένας, μετά ο άλλος. Σπίτι όμως ήτανε αυτό ή κόλαση; Μαλώματα και φοβέρες και φωνές. Και κανένας δεν υπόμενε ν’ ακούσει τον άλλον. Όσο να πεις παιδιά ήτανε, κάπου δεκαεννιά χρονών. Μια βραδιά έβρεχε, κατακλυσμός. Τα παιδιά είχανε γυρίσει απ’ έξω, καθένα από την παρέα του και κάθονταν στη φωτιά να στεγνώσουν, αμίλητα και συλλογισμένα. Κι η κυρα-Λένη σκυφτή στο τζάκι τηγάνιζε. Σε μια στιγμή που γύριζε τις πίτες, στράφηκε και είπε δειλά:

- Δε θα σπείρουμε;

Να σπείρουνε! Καθένας το σκεπτότανε μέρες τώρα, μονάχος, κρυφά, χώρια του, κι η έννοια τού πλάκωνε την καρδιά. Τώρα που ο συννεφιασμένος ουρανός, τα μουσκεμένα κίτρινα φύλλα με την πικρή μυρωδιά, κάτω στο χώμα, οι πρώτες βροχές προστάζουν τον αγρότη να ξεσηκωθεί κι εκείνος ακούει πρόθυμα, χαρούμενα της γης τη διαταγή. Κι αυτούς του γέμιζε θλίψη κι ούτε λέξη λέγανε να ξαλαφρώσουνε.

- Πρέπει να σπείρουμε, είπε η κυρα-Λένη συλλογισμένα.

- Να σπείρουμε; Με τι; γέλασε άγρια ο Τάσος. Με το ζευγάρι που μας αφήκανε ή με το σπόρο.

- Τώρα μάλιστα, είπε θυμωτά κι ο Πέτρος, ρημάζατε το χωριό, πέτρα δεν αφήσατε στην άλλη πέτρα…

- Εμείς ρε; φώναξε ο άλλος.

- Καλά, μωρέ, πήρατε το σπόρο, τον φάγατε, τον πουλήσατε, ποιος ξέρει τι διάβολο τον κάματε, τα βόδια όμως πώς βάσταξε η ψυχή σας να τους βάλετε μαχαίρι;

- Έχεις μούτρα και μιλάς εσύ για τα βόδια;

- Εγώ;

Ήταν κι οι δυο ορθοί. Τα μάτια τους έλαμπαν αγριεμένα και το στήθος τους φούσκωνε από θυμό.

Η βροχή χτυπούσε τα κεραμίδια, τα ξύλα έτριζαν στο τζάκι και τα λόγια έβγαιναν ορμητικά από το στόμα του καθενός, κι η κυρα-Λένη δίπλα στο σκαμνί κι αυτό, δοξασμένο το όνομα του Κυρίου!

Πρωί πρωί σηκώθηκε ο Πέτρος αμίλητος. Ντύθηκε και τράβηξε κατά την πόρτα. Πού πας; τον ρώτησε η γιαγιά του.

- Έξω, της απάντησε ανόρεχτα. Ο Τάσος είχε φύγει πρωτύτερα. Δεν τον είχε ρωτήσει εκείνον η κυρα-Λένη μόνο βγήκε στην αυλή και τον κοίταξε που έστριψε το δρομάκι αριστερά. Το δρομάκι αριστερά πήρε κι ο Πέτρος. Πέρασε το ρέμα, το μονοπάτι μέσα από τις λυγιές και τις αγράμπελες που φέρνει στο χωράφι. Η βροχή είχε πάψει. Ο ήλιος έλαμπε από ψηλά κι έλουζε τον κάμπο. Και τα κλαδιά ξεπλυμένα, καταπράσινα.

Έφτασε στο χωράφι και στάθηκε. Το χώμα μουσκεμένο, άφηνε τη γλυκιά μυρωδιά και το μάτι του  Πέτρου τ’ αγκάλιασε με αγάπη. Στην άκρη του χαντακιού είδε τον Τάσο που καθόταν με την παλάμη στο μάγουλο. Προχώρησε κατά κει και στάθηκε κοντά του.

- Στη γούβα, είπε, θέλει αυλακιές, να φύγουν τα νερά, αλλιώς θα πνιγεί το στάρι.

- Κι ο φράχτης σήκωμα, έκαμε ο Τάσος.

- Και τ’ αλέτρι βαθιά, το ’πνιξε η αγριάδα.

- Ναι, είπε ο άλλος σιγά, τρία αλέτρια θέλει, κι όπως έχει δύναμη το χωράφι…

Κάπως τους άρεσε να ’ναι μαζί, να συζητάνε αυτά τα αγαπητά πράματα, που τα ’χανε ζήσει από μικρά κι είχανε μεγαλώσει μαζί τους.

- Φέτος θα ’φτανε χίλιες οκάδες καρπό κι ακόμα…

- Σωστά, δυο χρόνια χέρσο που έμεινε!

Πώς μπόρεσε να χτυπήσει έτσι η καρδιά ενός δυνατού παλικαριού που καιρό τώρα γύριζε από βουνό σε βουνό με πολυβόλο και κανόνι κι είδαν τόσα πολλά τα μάτια του, τόσο απίστευτα;

Και χτύπησε έτσι την ώρα που ξεπρόβαλε από το μονοπάτι με τις αγράμπελες η κυρα-Λένη σκυφτή και μπροστά ο Μαυρομάτης με τον Τρυγόνη καμαρωτοί με το αργό και σίγουρο περπάτημά τους.

- Α! κάνανε μονάχα κι έτρεξαν μαζί.

- Γιαγιά, ρώτησε ο Τάσος ολόχαρος, πού τα βρήκες; Μα η γριά δεν άκουσε και χαμογελούσε.

Κι ο Πέτρος τα χάιδευε δειλά σα να ντρεπόταν και τα ’ξυνε κάτω από το κέρατο, κει που τα σφίγγει το σχοινί και η παλάμη του γλίστραε στο μαλακό δέρμα και χάιδευε. Και κάποτε, εκεί που χάιδευε το βόδι, βρήκε το χέρι του Τάσου. Κι έμεινε εκεί ακίνητο πάνω στο χέρι που κι ο άλλος το ’χε σταματήσει.

Η κυρα-Λένη τους έβλεπε, κάτι ήθελε να πει, μα τ’ άφηνε γι’ αργότερα, ήθελε να τους αφήσει ακόμα εκεί, τον ένα κοντά στον άλλο. Σε κάμποση ώρα είπε:

- Το σπόρο τον έφερα το πρωί στο σπίτι. Και τότε μονάχα τρέξανε τα μάτια της.

- Μα πού τα ’χες, γιαγιά, που τα ’χες κρύψει όλον αυτό τον καιρό; ρωτούσανε ολοένα τα παιδιά. Τους χαμογελούσε χωρίς να μιλά. Είχε βλέπεις, κι η κυρα-Λένη τα μυστικά της.

Ο ΠΡΑΣΙΝΟΣΚΟΥΦΗΣ

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ ΟΜΩΝΥΜΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΗΣ ΠΙΠΙΝΑΣ ΤΣΙΜΙΚΑΛΗ

 

 

Π έρυσι την παραμονή των Φώτων έγινε το κακό. Όλοι οι καλικάντζαροι που είχαν σκορπιστεί στα κεραμίδια και στις καμινάδες των σπιτιών του χωριού ήταν έτοιμοι. Με το πρώτο που θα ’βλεπαν τον παπα-Θύμιο να βγαίνει με την αγιαστούρα του, θα ’φευγαν, θα ’τρεχαν κουτρουβαλώντας μακριά στ’ ανήλιαγο και πυκνό δάσος, πίσω απ’ το ψηλό βουνό. Εκεί, κάτω από ένα γέρικο έλατο, περίμενε ανοιχτή μια μικρή τρύπα που κατέβαινε, με κάτι μικρούτσικα σκαλοπάτια, βαθιά μέσα στην κατοικία τους.

Ήταν ένα σπήλαιο μικρούτσικο κι αυτό, μα όμορφο και γεμάτο από λαμπερά γυαλιά και πετράδια, κόκκινα, πράσινα, κίτρινα, άσπρα και γαλάζια, που λαμποκοπούσαν σα να βρίσκονταν έξω και να τα χτύπαε το φως κι ο ήλιος.
Μόλις έμπαινε κι ο τελευταίος καλικάντζαρος, η τρύπα έκλεινε μοναχή της και δεν μπορούσε πια να βγει κανένας έξω στη γη, παρά μονάχα του χρόνου τα Χριστούγεννα, που ξανάνοιγε πάλι μοναχή της.
Το ’ξεραν αυτό οι καλικάντζαροι, μα δεν τους ένοιαζε. Έτσι γινόταν από παλιά, από τότε που βρέθηκαν, και είχαν συνηθίσει. Έπειτα, δεν τους έλειπε και τίποτα μέσα στη σπηλιά. Και φαγητά είχε το κελάρι τους και νεράκι καθαρό έβγαζε ο βράχος και βιβλία είχαν που τους τα διάβαζε ο παππούς, και τη δουλειά τους. Άλλοι μαγείρευαν, άλλοι συγύριζαν τη σπηλιά, άλλοι πελεκούσαν κι έδιναν όμορφα σχήματα στα πετράδια. Ως και μουσικοί ήταν ακόμα, που έπαιζαν όργανα στις γιορτές. Χώρια πια που τα βράδια, γύρω στο μακρύ τραπέζι, έλεγε καθένας την ιστορία του, πώς τα πέρασε τις δώδεκα μέρες πάνου στη γη. Κοντολογίς, δεν περνούσανε και άσχημα.
Εκείνη τη χρονιά, η πρώτη δουλειά του Πρασινοσκούφη, του μικρού καλικάντζαρου, καθώς βγήκε πάνου στη γη, ήταν να τρέξει στα κεραμίδια του μύλου του μπαρμπα-Κώστα. Ήξερε πως ζυγώνει ο καιρός που θα ’φτιαχνε η θεία Κώσταινα τις τηγανίτες. Κι απ’ όσες τηγανίτες είχε δοκιμάσει ο Πρασινοσκούφης, αυτές του άρεσαν πιο πολύ. Έξω φαίνονταν ροδοκόκκινες και τραγανιστές, μα μόλις τις τρύπαγε το δόντι γίνονταν μαλακές, σα λουκούμι, κι έλιωναν στο στόμα.
Από τα κεραμίδια ανέβηκε στην καμινάδα και γλίστρησε σιγά σιγά πιο κάτου να ιδεί. Επιτυχία! Η θεία Κώσταινα έψηνε τηγανίτες, κι ο μπαρμπα-Κώστας με τα παιδιά καθισμένοι στο τραπέζι περίμεναν. Και σε μια στιγμή που η μυλωνού σήκωσε τα μάτια της από το τηγάνι και κοίταξε τον άντρα της, που κάτι της είπε, ο Πρασινοσκούφης βούτηξε κι άρπαξε την πρώτη.
Κι η μυλωνού τηγάνιζε, κι ο Πρασινοσκούφης άπλωνε το χεράκι του και σούφρωνε, όποτε έβρισκε ευκαιρία. Σιγά σιγά, μάλιστα, ξεθάρρεψε και τις βουτούσε στο βάζο με το μέλι που ήταν δίπλα. Στο τέλος έκρυψε και δύο, τις τελευταίες, σ’ ένα κούφωμα της καμινάδας, για να τις φάει αργότερα.
Ε, από το μύλο του μπαρμπα-Κώστα δεν ξεκόλλησε ο Πρασινοσκούφης όλες τις ημέρες, από του Χριστού μέχρι την παραμονή των Φώτων! Καλύτερα να πούμε πως από το τζάκι του μπαρμπα-Κώστα δεν ξεκόλλησε. Εκεί ήταν χωμένος και την παραμονή κι έτρωγε τηγανίτες, κι ούτε άκουσε το σύνθημα που έδωσε ο γερο-καλικάντζαρος, ο παππούς του, που ήτανε και αρχηγός, για να σηκωθούν να φύγουν. Σε λίγο που τις έφαγε ανέβηκε να ιδεί, μα ήταν αργά! Οι καλικάντζαροι είχαν φύγει!
Άρχισε τότε να τρέχει κατά το δάσος μ’ όλα του τα δυνατά κι έφτασε ίσα ίσα τη στιγμή που έκλεινε η πόρτα της σπηλιάς τους.
– Ω, δυστυχία μου, είπε τότε το κακόμοιρο, τι θα γίνω τώρα ολομόναχο: Πού να πάω και πού να σταθώ; Αν ήταν τουλάχιστο καλοκαίρι, κάπου θα έβρισκα στο δάσος να τρυπώσω και να φάω τίποτα! Μα με τέτοιον καιρό θα κοκαλώσω!
Πραγματικά, στο ψηλό και πυκνό δάσος δεν έβλεπες τίποτ’ άλλο παρά ένα παχύ στρώμα κάτασπρου χιονιού, και τα δέντρα ήτανε κι αυτά γεμάτα χιόνι, από την κορυφή μέχρι τα κάτω κλαδιά, που έγερναν από το βάρος του. Το δάσος απλωνόταν ήσυχο και σιωπηλό, τ’ αγρίμια, μικρά και μεγάλα, είχαν τρυπώσει στις φωλιές τους, και μονάχα κάπου κάπου φαινόνταν πάνω στο χιόνι τίποτα αχνάρια από λύκο ή αλεπού.
– Άσχημα τα πράγματα! είπε ο Πρασινοσκούφης. Μα δεν τα ’χασε. Έκαμε μερικές βόλτες έξω από την τρύπα της σπηλιάς και κοίταζε τ’ αχνάρια των παπουτσιών του. Ήταν μικρότερα από τ’ αχνάρια της αλεπούς και πιο κοντά το ένα με το άλλο. Κι ήταν φυσικό αυτό, γιατί όλος όλος ο Πρασινοσκούφης δεν ήταν ψηλότερος από μια πιθαμή. Ευτυχώς που η σκουφίτσα του ήταν ψηλή και μυτερή και του χάριζε λίγο ανάστημα. Έξαφνα χτύπησε το κεφάλι του.
– Βρε, είπε, δεν πηγαίνω πάλι στης θείας Κώσταινας να περάσω το χειμώνα μου; Φωτιά στο τζάκι έχει και τον τρόπο τον ξέρω να σουφρώνω τις πίτες από το τηγάνι της. Καλά θα περάσω!

Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΠΙΠΙΝΑΣ ΤΣΙΜΙΚΑΛΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ (Β΄)

 

Συνεχίζουμε το αφιέρωμα στην προσφορά και το έργο της Πιπίνας Τσιμικάλη στην παιδική λογοτεχνία με κάποια από τα βιβλία της που αγαπήθηκαν από τα παιδιά.
Ξεκινάμε με το παραμύθι της "Η κυρά Φουντωτή". Διαβάζουμε στο οπισθόφυλλο του βιβλίου: "Μια φορά κ' έναν καιρό, η κυρά Φουντωτή, η αλεπού, βγήκε από τη φωληά της να κυνηγήσει. Γύρισε εδώ κ' εκεί στο βουνό, χώθηκε κ' έψαξε στο δάσος και μετά τράβηξε στην πηγή και στάθηκε πίσω από μια κουμαριά, με τ' αυτιά της σηκωμένα και τα μάτια της ορθάνοιχτα. [...]".

 Ένα ακόμη παραμύθι της Πιπίνας Τσιμικάλη είναι "Ο λύκος και το κουνελάκι". Στην περίληψή του αναφέρει: "Μια μέρα ο μπάρμπα Λάμπης ο Λύκος, ήταν κρυμμένος πίσω από μια ψηλή και φουντωτή κουμαριά και κοίταζε με τα γυαλιστερά, πεινασμένα μάτια του, ένα κουνελάκι.

Άσπρο ήταν το κουνελάκι, άσπρο και μικρό, κι είχε βγει από τη φωληά του να βοσκήσει φρέσκα φυλλαράκια και τρυφερά κλαδιά. Είχε βρει λοιπόν σ' εκείνο το μέρος ένα σωρό άγρια καρότα, γλυκά και νόστιμα κι άρχισε να τα ροκανίζει ξένοιαστο, με τα δοντάκια του, κρίτσι - κρίτσι. [...]".

Στο βιβλίο "Ψηλά στη στάνη της Γαρυφαλλιάς" μια γυναίκα κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής περιθάλπτει στη στάνη της έναν τραυματισμένο Γερμανό στρατιώτη, αν και ο γιος της πολεμάει στην Αντίσταση.

Στο δίτομο έργο "Ο Πανάγος" και "Οι περιπέτειες του Πανάγου" παρακαλουθούμε  την ιστορία ενός αγνού νέου, του Πανάγου, που έρχεται από το χωριό στην Αθήνα για να δουλέψει, με μοναδικά του όπλα την ειλικρίνεια και την εργατικότητα.

                                                            
Ακολουθούν τα εξώφυλλα μερικών ακόμη βιβλίων για τα οποία δεν κατέστη δυνατόν να βρεθούν περαιτέρω πληροφορίες.