Το έργο και η προσφορά της Ελένης Σαραντίτη στην ελληνική παιδική λογοτεχνία (Γ΄)

Θα κλείσουμε το αφιέρωμα στη συγγραφέα Ελένη Σαραντίτη με την παρουσίαση των βιβλίων της, "Η καλεσμένη των Χριστουγέννων" και "Η χαρούλα στους εφτά ουρανούς".

«Η καλεσμένη των Χριστουγέννων» θέτει το ζήτημα της απομόνωσης και περιθωριοποίησης των ανθρώπων της τρίτης ηλικίας από την σύγχρονη κοινωνία ειδικά την περίοδο των εορτών. 

Η δεκαοκτάχρονη Ειρήνη ανακαλεί στη μνήμη της τα πιο ξεχωριστά, μέχρι τότε, Χριστούγεννα της ζωής της και με έναν ζωηρό, γεμάτο αίσθημα μονόλογο, παρόμοιο με εξομολόγηση, μας τα κάνει γνωστά. Ήταν μικρούλα και στην πόλη όλοι ετοιμάζονταν για τη μεγάλη γιορτή. Τα σπίτια γεμάτα ευωδιές τα μαγαζιά γεμάτα, οι φούρνοι μοσχομύριζαν και τα παιδιά, από πόρτα σε πόρτα, έλεγαν τα κάλαντα. Ευχές κι αγκαλιάσματα, επιστροφή των ξενιτεμένων, επισκέψεις, κι ένας ήλιος σαν καλοκαιρινός. Παραμονή Χριστουγέννων, ημέρα χαρμόσυνη για όλους, αλλά όχι για τη Μαγδαληνή, μια γυναίκα απομονωμένη, με την ψυχή φορτωμένη πίκρα από αβάσταχτο πένθος. Χρόνια ολομόναχη η Μαγδαληνή, είχε γίνει σαν αγρίμι και ήταν εχθρική, προς τα παιδιά προπαντός. Τα Χριστούγεννα όμως εκείνα, χάρη στην Ειρήνη και την οικογένεια της, κι έπειτα από ορισμένα ενδιαφέροντα γεγονότα, η ερημίτισσα αφέθηκε ξανά στη ζεστασιά της ανθρώπινης επαφής, αισθάνθηκε πάλι τη φιλία και την αγάπη, γιορτάζοντας κι αυτή το θαύμα της Γέννησης μα και τη δική της αναγέννηση. Μια ιστορία αγάπης, αλληλεγγύης και σεβασμού στις προσπάθειες του ανθρώπου για αξιοπρέπεια.

Η συγγραφέας Ζωή Κανάβα αναφέρει για το βιβλίο: «Στις ανθρωποφάγες μέρες που περνούμε τούτο το βιβλίο είναι μάνα εξ' ουρανού. Με την ομορφιά της γλώσσας του, αλλά και με το περιεχόμενο του, με το μήνυμα εντέλει που εισπράττει ο αναγνώστης γλυκαίνεται η ψυχή του από την ταραχή που κατάντησε ή τείνει να καταντήσει η καθημερινή της σύντροφος». Η Φωτεινή Στεφανίδη στο diastixo.gr:  «Γεμάτο εικόνες, αισθήσεις απολύτως βιωμένες, χρώματα και μυρωδιές, πόσο οικείες μυρωδιές! Ενδεικτικά ας αναφέρουμε την ευωδιά της γαζίας: «...εκείνο το θεσπέσιο άρωμα της γαζίας που πλανιόταν ακόμη στον κήπο μας, διακριτικό μα επίμονο άρωμα, α, ναι, ευωδιά γαζίας χριστουγεννιάτικα;» (Κι όμως, τώρα που γράφω αυτές τις σκέψεις, τελευταία μέρα του Νοέμβρη, κατά την ανάγνωση, μπαίνει το άρωμά της από τη μισάνοιχτη μπαλκονόπορτα, εδώ στο Ν. Ηράκλειο, μαζί με το άρωμα της βροχής. Και βεβαίως είναι ο καιρός της εδώ στην Αθήνα, πόσο μάλλον στη Λακωνία.) Και για μανουσάκια λέει, αχ και για αγγελάκια κεντητά σε άλικο τραπεζομάντιλο, ετούτα τα τελευταία ευωδιάζουν μέσα στη ματιά και στην καρδιά της μικρής ηρωίδας του βιβλίου, της Ειρήνης: «Στο μεταξύ έριχνα διαρκώς μικρές, κλεφτές ματιές στο τραπεζομάντιλο. Στο λαμπερό, όλο φως χρώμα του, στα ευλύγιστα, αν και παχουλά μέλη των αγγέλων, στα φουντωτά, σκαλωτά μαλλιά τους, στα μικρά άνθη της μυρτιάς που έδειχναν πως ό,τι ετοιμάζονταν να γίνουν μύρτα, στα γυαλιστερά κρόσσια που σάλευαν με το αεράκι...» Ευλύγιστα, αν και παχουλά... Πάλι οι ιδιότητες του κοκκινολαίμη».

Το πιο πρόσφατο βιβλίο της Ελένης Σαραντίτη είναι «Η Χαρούλα στους εφτά ουρανούς». Γυρνώντας πάλι στα πατρικά της εδάφη η συγγραφέας καταπιάνεται με το φαινόμενο της σύγχρονης πειρατείας στις θάλασσες. Η Χαρούλα είναι ακριβώς όπως το όνομά της. Χαρούμενη, χαριτωμένη και καλόκαρδη. Μαθήτρια της Β' Λυκείου, Θεσσαλονικιά, βρίσκεται ξάφνου στη Λακωνία, φιλοξενούμενη μιας φιλικής οικογένειας. Ο ναυτικός πατέρας της, η μητέρα της κι ο μικρός αδελφός της είναι όμηροι Σομαλών πειρατών, μαζί με το εικοσιπενταμελές πλήρωμα του πλοίου με το οποίο ταξίδευαν. Ο σκοπός των πειρατών είναι τα λύτρα. Έτσι, η Χαρούλα αναγκάζεται να μετακομίσει στο σπίτι του αδελφικού φίλου του πατέρα της, του πλοιάρχου και πατέρα τής συνομήλικής της Ειρήνης. Εκεί, στη μικρή ήσυχη πόλη, κοντά στη συμπαραστάτρια οικογένεια, η Χαρούλα ξαναβρίσκει το χαμόγελο που είχε στερηθεί και η ελπίδα αρχίζει να ζωηρεύει μέσα της. Μαζί μ’ αυτή και η ανησυχία. Στήριγμά της η οικογένεια του καπετάνιου και συντροφιά της η Ειρήνη. Αν υπάρχει κάτι θείο και ευεργετικό στη φιλία, αυτά τα δυο κορίτσια το έζησαν. Και αν υφίσταται ακόμη στον τόπο μας η φιλοξενία με την ιερή, αρχαία έννοια, η Χαρούλα την απόλαυσε. Το άξιζε, άλλωστε. Ένα βιβλίο για το δώρο της φιλίας, για τη φιλοξενία, την ελπίδα και το σεβασμό. Κι επιπλέον ένας ύμνος στον κόσμο που μας περιβάλλει: τη "Γη-Πατρίδα".

Η κριτικός παιδικής λογοτεχνίας έγραψε για το βιβλίο: «Εκείνο όμως που με απασχόλησε ιδιαίτερα στο καινούριο μυθιστόρημα της Ελένης Σαραντίτη, δεν ήταν το θέμα και η ιστορία της ηρωίδας καθαυτή. Διαβάζοντάς το κατάλαβα ποιο είναι το συστατικό που κάνει ένα κείμενο επί της ουσίας λογοτεχνικό: Η γλώσσα και το βάθος των αισθημάτων που δημιουργεί στον αναγνώστη. Είναι η γλώσσα εκείνη που κάνει τα κοινά και τετριμμένα να πλουτίζουν τις αισθήσεις. Και μέσω της γλώσσας η λογοτεχνία επεκτείνει την προσωπική εμπειρία του αναγνώστη και την καλλιεργεί». Η συγγραφέας Αθηνά Μπίνιου σημειώνει επίσης: «Η αγνότητα συναισθημάτων, η λατρεία για τη φύση και τα πλάσματά της, οι γνώσεις, ιστορικές και γεωγραφικές, – εν μέρει της Θεσσαλονίκης- αλλά κυρίως της Λακωνίας,  της περιοχής όπου η συγγραφέας γεννήθηκε, μεγάλωσε, τίμησε και συνεχίζει να τιμά με τα βιβλία της, κάθε φορά με νέο τρόπο, χαρακτηρίζουν το βιβλίο της Ελένης Σαραντίτη. Απλά, μαλακά αλλά και τολμηρά αρχίζει η συνάντηση του αναγνώστη με την υπόθεση του βιβλίου. Η αφηγήτρια της ιστορίας, η Ειρήνη, ώριμη καλλιτέχνης πλέον, ανατρέχει στα γεγονότα που συνέθεσαν την ιστορία όταν τότε δεκαεφτά ετών, παρουσιάζει τη Χαρούλα στην οικογένειά της όπου όλοι μένουν έκθαμβοι μπροστά στη χάρη και την πραότητα της νέας».

Η προσφορά της συγγραφέως Ελένη Σαραντίτη στην ελληνική παιδική λογοτεχνία είναι πρωτοπόρος, συνεπής, ποιοτική και με σεβασμό στο παιδί και τον έφηβο. Αναδεικνύει πολλές και διαφορετικές πλευρές της ελληνικής αλλά και παγκόσμιας πραγματικότητας μέσα στο χρόνο. Προτείνει θετικές και αξιόλογες στάσεις ζωής ενώ χαράσσει διακριτικά το δικό της μοναδικό λογοτεχνικό μονοπάτι. Συνιστούμε ανεπιφύλακτα τα έργα της σε μικρούς και μεγάλους αναγνώστες.